Nacrt zakona o sprečavanju sukoba interesa
lica u javnim službama [1]

Član 1.

Ovim zakonom uređuje se sprečavanje sukoba interesa lica zaposlenih u javnim službama, preduzećima, ustanovama i drugim organizacijama.

Član 2.

Nadležni organi državne uprave, javna tužilaštva i sudovi dužni su da (nakon donošenja posebnog zakona) stalno prate i ispituju poreklo imovine koju stiču fizička i pravna lica, a koja nije srazmerna njihovom ulaganju i radu, a naročito one koji stiču oni ili njihovi srodnici preko obavljanja poslova i usluga koji su međusobno nespojivi ili su u međuzakonitosti, kao i da oduzimaju nezakonito stečenu imovinu u korist države.

Član 3.

Član vlade i narodni poslanik ne može obavljati drugu javnu funkciju niti profesionalnu delatnost dok mu traje mandat na navedenim javnim funkcijama.

Ako se imalac funkcije koja je po sili zakona ili iz razloga predviđenim u članu 1. ovog zakona ili saradnje, nespojiva sa mandatom, prihvati drugog posla, u odgovarajućem roku ne vrati svoj mandat kao poslanik ili drugo izabrano odnosno imenovano ili postavljeno lice, prestaje mu funkcija danom utvrđivanja postojanja suprotnosti interesa (inkopatibilnosti interesa) odnosno pokretanja krivičnog postupka protiv njega.

Član 4.

Javni službenik je dužan da se pridržava zakona i drugih propisa i da dužnost vrši stručno, savesno, marljivo i nepristrasno, imajući na umu jedino javne interese i izbegavajući sve ono što bi bilo na štetu poverene mu službe, a naročito dovođenje svoje službe u vezu sa vršenjem istovrsne privatne delatnosti u smislu odredaba člana 1. ovog Zakona. Za postupanje suprotno stavu 1. službenik je krivično odgovoran.

Član 5.

Javni službenik ne može pored svoje redovne službe vršiti privatnu delatnost bilo direktno bilo indirektno preko drugog lica, niti može vršiti drugu sporednu službu, osim ako mu to nadležne službene vlasti dopuste. On ne može zauzimati nikakav položaj koji bi bio protivan dostojanstvu i časti njegovog zvanja, ili koji bi ga ometao u vršenju njegovih stalnih službenih dužnosti.

Član 6.

Funkcioner u državnim organima, javnim službama i javnim preduzećima ne može istovremeno sarađivati u službenim i poslovnim odnosima sa preduzećima, ustanovama i drugim organizacijama, domaćim i inostranim licima i fizičkim licima, na štetu tih subjekata u kojima zauzimaju odgovarajući položaj, niti preko drugih pravnih i počinilaca koja su sa njima u srodstvu do četvrtog stepena srodstva u prvoj i pobočnoj liniji.

Član 7.

U izbornom sistemu isključuju se interesi kandidata na izborima i njihovih srodnika kao saradnika ili članova izbornih organa.

Svaki materijalni ili drugi uticaj na koalicione partnere ili pojedine njihove članove pre i posle izbora, u cilju postizanja određenog cilja, odnosno rezultata koji nije objektivan, nije dozvoljen i kažnjiv je po krivičnom zakonu.

Član 8.

Ministri, poslanici i drugi funkcioneri i ostali službenici ne mogu biti članovi upravnih ili nadzornih odbora, niti mogu biti članovi nekog društva ili preduzeća koje sarađuje sa državnim organima.

Član 9.

Stručni i naučni kadrovi mogu biti članovi upravnih i nadzornih odbora preduzeća, uz odgovarajuću unapred propisanu naknadu u skladu sa opštim aktom koji je osnov njenog izračunavanja prema uloženom radu i rezultatima tog rada.

Član 10.

Javni službenik ne može primati od stranih vlada ili njihovih predstavnika poklone, nagrade ili odlikovanja bez odobrenja nadležnog ministra, a ministar odnosno drugi funkcioneri to mogu učiniti samo u korist države, odnosno organa u čije ime istupaju.

Član 11.

Radno mesto i funkcija u javnom sektoru popunjavaju se raspisivanjem konkursa za to radno mesto, odnosno funkciju, osim u slučajevima naobrojanim u zakonu. Izbor se vrši prema pokazanoj moralnoj i stručnoj čvrstini i sposobnostima, nepristrasnosti, kvalifikacijama i uspehu u struci, bez obzira na pol, poreklo, rasu, veru, verske ili političke poglede ili odnose.

Član 12.

Zabranjeno je da se ispod tržišne cene finansira u privatne investicije izgradnja i kupovina stanova i dr., iz javnih budžeta i fondova kao i otuđivanje imovine i sredstava iz javnih fondova, osim pod uslovima propisanim zakonom na bilo koji način.[2]

Opšti interes, odnosno ineteres javne službe, isključuje interes privatne delatnosti ili bilo kakav oblik učešća ili uticaja na vršenje privatne delatnosti.

Prilikom registracije privatne delatnosti nadležni organ utvrđuje da li ima sukoba interesa između lica koje predstavlčja privatnu delatnost i lica koje obavljaju javnu i drugu službu od opšteg interesa.

Član 13.

Lice koje je u neposrednom srodstvu sa članom državne komisije, ili šefom bilo koje državne kancelarije, odeljenja ili institucije, ne može biti postavljeno u tu komisiju, kancelariju ili instituciju, niti to lice može primati bilo kakvu naknadu za svoje usluge, izvan zakonskog okvira. Ovaj član zakona se neće primenjivati u slučaju kada je to lice zaposleno dvanaest meseci uzastopno neposredno pre postavljanja njegovog rođaka za člana komisije ili šefa takve kancelarije, odeljenja ili institucije. Lice koje je u neposrednom srodstvu sa članom državne komisije, ili šefom bilo koje državne kancelarije ili odeljenja ili institucije, ne može biti postavljeno u poziciju podređenog licu sa kojim je u srodstvu.

Kao neposredni srodnici u smislu ovog zakona određeni su roditelji (po rođenju ili usvojenju), supružnici, deca (po rođenju ili usvojena) i tazbinski srodnici do drugog stepena zaključno. Neposredni srodnici ne mogu biti u neposrednom službenom odnosu starijeg i područnoga, osim ako je to drukčije određeno (u seoskim školama i sl.). Zapošljavanje službenika može se vršiti samo u skladu sa boljim uslovima koje ispunjavaju preko organizacije nadležne za poslove zapošljavanja i uz njenu formalnu potvrdu o ispunjavanju tih uslova.[3]

Član 14.

Po osnovu ponude za posao ili zaposlenja, unapređenja ili premeštaja na poslu koji mogu da utiču na nastanak sukoba interesa zaposleni mora pismeno prijaviti svom odeljenju ili instituciji, i to službeniku za kadrovska pitanja, stvarni ili potencijalni sukob interesa koji postoji u konkretnom slučaju.

Član 15.

Javni službenici ne mogu učestvovati u odlučivanju koje za posledicu može imati neposrednu ili posrednu korist njihovih srodnika, kao što je naimenovanje, unapređenje, zadržavanje funkcije, povećanje primanja, dobijanja odsustva, ili nagrađivanje ili sticanje imovine pokretne i nepokretne.

Član 16.

Pri izboru nastavnika na univerzitetima moraju se utvrđivati izborni kriterijumi, moraju se redovno prijavljivati srodnici koji rade u istom organu ili na istom odeljenju, i kojima se nadoknade isplaćuju sa istog računa iz istih ili srodnih ustanova ili izvora, i/ili koji vrše funkcije koje dovode do sukoba interesa u zapošljavanju. Ovaj postupak prijavljivanja mogućeg sukoba interesa mora se sprovoditi najmanje jednom godišnje.

Ovlašćeni inspekcijski organi vrše kontrolu iz stava 1. ovog člana.

Član 17.

U onim slučajevima kada su srodnici zaposleni u istom odeljenju ili im se nadoknada za rad isplaćuje od istog poslodavca, odnosno iz izvora, s istog računa, a ne postoji sukob interesa na mestu na kome rade, razlozi koji otkalanjaju mogućnost sukoba itneresa moraju biti obrazloženi pismeno. Ova dokumentacija mora biti deo ličnih podataka o pojedinačnim služebenicima, a kopije moraju postojati u odgovarajućoj personalnoj službi. Ovo važi i za zaposlene u javnim službama, javnim preduzećima, ustanovama i drugim organizacijama.

Član 18.

U slučaju da srodnici rade u istom odeljenju organa ili im se nadokanda za rad isplaćuje od istog poslodavca, odnosno izvora, sa istog računa, a postoji mogućnost sukoba interesa usled srodstva ili drugih razloga, moraju se poštovati pravila procedure po kojoj se personalne odluke koje pogađaju takvog službenika moraju donositi od strane neposredno nadređenog srodnika tog službenika. Delegiranje nadležnosti za personalne odluke prema srodniku moraju biti u pisanoj formi i moraju biti deo personalne dokumentacije odeljenja, za svakog od službenika koji je tom odlukom pogođen, a kopije moraju biti dostavljene odgovarajućem personalnom odeljenju i odgovarajućem organu koji vrši nadzor.

Član 19.

Svaki organ, organizacija, ustanova ili univerzitet moraju imati proceduru po kojoj odgovarajući rukovodeći organi razmatraju slučajeve sukoba interesa u vezi sa radom i zapošljavanjem i utvrđuju mere radi otklanjanja sukoba interesa, odnosno kontrolu.

Član 20.

Za vreme trajanja mandata, funkcioner, odnosno javni službenik ne sme davati nikave informacije, upustva ili naloge ili na bilo koji drugi način biti u vezi sa fizičkim ili pravnim licem na koje je preneo vlasnička i upravljačka prava prilikom preuzimanja javne funkcije i na taj način uticati na ostvarivanje prava i izvršavanje obaveza koji proizilaze iz članstva u ovim privrednim društvima. Javni službenik ima pravo da dobije informacije o poslovanju i finansijskom stanju privrednih društava u kojima ima vlasništvo, na način koji je propisan zakonom

Javni službenik ne može biti član organa privrednog društva osim kada je na to zakonom ili na osnovu njega donesenim podzakonskim propisom obavezan.

Javni službenik može biti član organa privrednog društva u kojoj država ima većinska vlasnička upravljačka prava, bez prava na naknadu ili primanja poklona, osim putnih i drugih materijalnih troškova.

Član 21.

Ako neki javni službenik rasipničkim ili raskošnim načinom života ili upadljivim kupovanjem pokretnosti ili nepokretnosti izazove sumnju u ispravnost porekla svoje imovine ili svojih prihoda, službenikov starešina dužan je da odmah preduzme potrebne izviđaje radi utvrđivanja porekla njegove imovine, odnosno njegovih prihoda.

Pokaže li se dovoljna sumnja da je službenik do te imovine ili do drugih prihoda došao na način koji predstavlja krivično delo ili disciplinski prekršaj, nadređeno lice će odmah preduzeti potrebne radnje da se protiv tog službenika pokrene krivični ili disciplinski postupak.[4]

Član 22.

Ovaj zakon primenjivaće se u skladu sa zakonom kojim se utvrđuje krivična odgovornost za krivična dela protiv službene dužnosti i protiv privrede, kao i u skladu sa materijalnim propisima kojima se utvrđuje disciplinska odgovornost i odgovornost za prekršaje i privredne prestupe. Svako ko ne pokrene krivični ili drugi postupak po odredbama ovog zakona i sam podleže krivičnoj i drugoj kaznenoj odgovornosti kao i smenjivanju sa funkcije, odnosno dužnosti.

Član 23.

Povrede odredaba ovog zakona pokreće političku, krivičnu i materijalnu odgovornost u skladu sa zakonom.

Član 20.

Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u Službenom glasniku.