prof. dr. Aleksandar Fatić
predsednik
Management Center, Beograd

Poslednja decenija dvadesetog veka bila je obeležena jednom prividnom paradoksalnošću u međunarodnim odnosima: nikada se više u istoriji nije baratalo idejama kao što su socijalna i demokratska prava, suverenitet, tolerancija i međunarodna saradnja, a istovremeno nikada nije bilo više nasilnih međunarodnih intervencija u kriznim oblastima u kojima diplomatija nije davala rezultate.

Jedna od takvih intervencija bilo je i bombardovanje Srbije i Crne Gore u proleće 1999. godine, čije neke kontroverze postaju poznate tek u tekućim mesecima, a taj trend će se najverovatnije nastaviti u bliskoj i srednjoročnoj budućnosti.

Bombardovanje Srbije i Crne Gore, kao najskoriji i najsvežiji primer paradoksa između retorike globalne saradnje i olakog upuštanja u međunarodni vojni intervencionizam, otvara niz ključnih pitanja o pojmovnim i metodološkim vezama između spoljašnje i unutrašnje diplomatije. Naime, globalizacijom standarda ljudskih i građanskih prava otvoreno je novo polje međunarodnog intervencionizma koji može biti isprovociran i nedostatkom unutrašnje, a ne samo spoljašnje diplomatije. Primera radi, nedostatak unutrašnje diplomatije u komunikaciji u pogledu nacionalnih interesa i nacionalne politike između srpskih i crnogorskih vlasti s jedne, i kosovskih Albanaca, s druge strane, poslužio je kao povod za proglašavanje ťiscrpljenosti političkih sredstavaŤ i na planu međunarodne diplomatije, i kao opravdanje za početak vojne intervencije protiv Srbije i Crne Gore.

Pregovori u Rambujeu, koji su predstavljali kulminaciju procesa delegitimacije diplomatije kao načina za rešavanje nacionalnog i teritorijalnog spora, primer su antidiplomatije kao metode koja prethodi primeni sile u međunarodnim odnosima.